• slide-1
  • slide-2
  • slide-3
  • slide-4
  • slide-5
  • slide-6
  • slide-7
  • slide-8
  • slide-9
  • slide-10
  • slide-11
  • slide-12
  • slide-13
  • slide-14
  • slide-15

muziek

Il barbiere di Siviglia: Rossini par excellence

Lang geleden dat we zo gelachen hebben! Rossini’s ‘Il Barbiere di Siviglia‘ (1816) is alom bekend en daarom kijken rechtgeaarde operaliefhebbers er misschien wat op neer. Zelf twijfelden we even wegens ontieglijk laat op het seizoen en het prachtige weer.

Om het maar meteen duidelijk te maken: probeer een ticket te pakken te krijgen! ‘De Barbier van Sevilla‘ draait nog zeker tot eind 2013 in Aken.

De opera is in scène gezet als een Spaanse ‘Telenovela‘, een soort ‘Thuis’ maar dan eindig (maximum 120 episodes). Het genre is wereldwijd zo populair dat het sociale gebeurtenissen kan veroorzaken door de (soms verborgen) socio-culturele boodschappen in de verhaallijn.

‘Blue key’ toneelknechten, live playback, een zenuwachtige regisseur die omhooggevallen acteurs moet paaien en mislukte opnames pareert, bloopers, geniale vondsten inclusief een adembenemend decor – vooral in de tweede akte – en een perfect gedoseerd koor en orkest, houden de aandacht voortdurend gaande. De grappen duren net lang genoeg om niet te vervelen en spelen zich dikwijls tegelijkertijd af.

Minutenlang applaus van een dolenthousiast publiek en vier keer een open doek. Lachen en (net niet) gieren en brullen – beschaafd en subtiel amusement, dat wel.

Foto’s uit de programmabrochure:

Gekkenwerk!

Elk jaar tegen september kijken we hier weer uit naar wat het nieuwe muziekseizoen te bieden heeft. De laatste jaren verdeelden we het ongeveer zo: het CCHA (Cultureel Centrum Hasselt) voor symfonie-orkesten wegens kortbij en niet duur en DeSingel (Antwerpen) voor hun uitstekend aanbod aan strijkkwartetten. Occasioneel kwam daar de ‘Bozar’ bij (Brussel) of een opera in het Stadttheater Aachen. Ook op reis kan ik het niet laten de plaatselijke concertzalen te bezoeken.

Dit jaar liep het helemaal anders. De digitale ‘concertzaal’ heeft toegeslagen en hoe! Een ogenschijnlijk goed verstopte ‘feature’ van het televisietoestel hier, heeft de vermelding ‘Berliner Philharmoniker’. Het komt erop neer dat je na aanmelden en betalen via het net een jaarabonnement kan nemen op de concerten van de Berliner inclusief toegang tot de immense archieven. Het bleek meteen een schot in de roos.

Verleden week klonk plots de gong uit de luidsprekers en op het scherm verscheen de (nog) lege zaal van de Philharmonie in Berlijn. Het leek net echt en na wat virtueel geschuifel en gekuch, zat de zaal vol. Zelfs Angela Merkel had een zitje. Sir Simon Rattle dirigeert dit jaar de volledige Mahler en vandaag was de zevende aan de beurt. De symfonie zelf is puur gekkenwerk voor de muzikanten maar Rattle voert zijn orkest aan met handen en voeten én met zijn gezicht: mond halfopen, ogen die donderen en bliksemen en zelfs zijn wenkbrauwen vuren hele secties van het orkest aan.

Magnifiek en ga dat zien. Er zitten ééndagstickets en gratis ‘samples’ op http://www.digitalconcerthall.com/

Philharmonie, Potsdamer Platz, Berlin: architect Hans Scharoun

Philharmonie, Potsdamer Platz, Berlin: architect Hans Scharoun

 

The Berkshire Eagle

Regelmatig ben ik op zoek naar koopjes op het internet. Eén van mijn favoriete plekken is de Berkshire Record Outlet. Ze verkopen eindereeks- en overstockcd’s voor een prikje en wanneer je er niet te veel ineens bestelt, komen ze zonder problemen door de douane. Samen met de lage dollarkoers scheelt dat een aanzienlijke slok op de borrel.

Nu is er iets heel sympathiek aan hun manier van pakjes verzenden. Joseph Eckstein – zo heet de eigenaar – is blijkbaar een milieubewust man want hij gebruikt altijd de plaatselijke krant als bescherming van de cd-doosjes en zo komt het dat ik regelmatig stukken van ‘The Berkshire Eagle’ te lezen krijg.

Het formaat van de krant is uitzonderlijk: 58 op 28 cm. Stel u daarbij een langwerpige, smalle bladspiegel voor met bovenaan een prachtig logo met de arend erop:

The Berkshire Eagle

kop van The Berkshire Eagle - klik voor groter

Niet alleen het uiterlijk is de moeite. De sportsectie, opiniestukken en advertenties bijvoorbeeld tonen duidelijk hoe zelfs een plaatselijke krant universeel en zeer herkenbaar nieuws brengt. Zo ontdekte ik een artikel over een Belgisch chirurg (Pierre Delaere) die op een heel bijzondere manier een mevrouw van een nieuwe luchtpijp voorzag. Maar leest u het sciencefictionachtig verhaal zelf (klik voor leesbaar formaat):

fantastisch verhaal uit The Berkshire Eagle

merkwaardig artikel uit The Berkshire Eagle - heel leesbaar na de klik

Een halsmisdrijf?

Op hoop van zege wandelde ik gisteren toch weer een echte boekhandel binnen. Mijn vroegere collega’s waren zo vriendelijk me een redelijk substantiële boekenbon te overhandigen ter gelegenheid van mijn ‘jubilado’. Alhoewel het boek dat me interesseerde volgens het beeldscherm in de winkel moest liggen, was het nergens te bespeuren en of ik weer maar eens aan de info wilde vragen.

Wel, was me dat een verrassing: waar er een paar weken geleden een stuurse boekennerd zat, bleek de info nu bemand door een breed glimlachende dame die er duidelijk zin in had de zaak met plezier tot een goed einde te brengen. Wat meer was, ze had een décolleté [laag uitgesneden halsopening in dameskleding, volgens de van Dale] die me in opperste verwarring bracht. Nu is dat wel mode volgens mijn significante andere maar om nu in een boekhandel al dat duaal moois op een (bureau)blad te presenteren, ging me net iets te ver. Het deed me aan volgend verhaal denken.

Lang geleden vertelde me eens een sportverslaggeefster dat ze van onder de tribune een voetbalwedstrijd kon volgen zonder zicht op de spelers. Ze had namelijk een onvoorstelbaar fotografisch geheugen waarmee ze de benen kon herkennen van de spelers. Op die manier versloeg ze soms complete wedstrijden. Mutatis mutandis zou zo een slimmigheidje misschien toepasbaar zijn op décolletés ware het niet dat me geen enkele situatie te binnen schiet waar zo een eidetische* borstendatabank haar nut kan bewijzen.

Meer nog, diezelfde avond toen het NOB* aantrad voor een stukje Beethoven en Stravinsky, viel er niet naast te kijken hoe – voornamelijk bij de violistes – de halsuitsnijdingen in verschillende graden van diepte, zorgden voor nodeloze maar niet onplezierige afleiding.

* eidetiek: leer van het vermogen om vroeger waargenomen objecten later weer voor de geest te zien
* Nationaal Orkest van België

Opera in de cinema: tips en weetjes.

De laatste twee jaar doet er zich een min of meer vreemd fenomeen voor in de bioscoopwereld: duizenden enthousiaste liefhebbers laten de gelegenheid niet voorbij gaan om naar geprojecteerde operavoorstellingen in de bioscoopzaal te trekken. Het zijn vooral 50- en 60-plussers die zorgen voor uitverkochte zalen waar ze vol verwachting en met een zekere zin voor exclusiviteit soms meer dan vier uren aandachtig en uiterst gedisciplineerd luisteren en vooral kijken naar populaire opera’s rechtstreeks uitgezonden vanuit het Metropolitan Opera House in New York. Het zijn geen bezoekers van de gewone, ‘echte’ opera maar nieuwsgierige cultuuradepten die zich op de nieuwe audiovisuele rage storten. De buren, de tandarts en de huisarts, een oud-lief van jaren terug, ze zijn er allemaal om zich samen met leeftijdgenoten te laten onderdompelen in het spektakel.

Als rechtgeaarde operaliefhebber die al meer dan 50 jaar operahuizen in Europa en daarbuiten afschuimt, moest het er eens van komen de ‘simulcast’ – want zo heet de aangewende techniek – te onderzoeken. Al gauw bleek dat een kleine handleiding of tenminste enkele tips de nieuwbakken operaliefhebber van pas zouden komen. Er zijn met name nogal wat verschillen tussen de gewone opera en die in de filmzaal. Ook de cinema-uitbater kan voordeel halen uit een kruisbestuiving tussen de gang van zaken in beide vormen van operabeleving. Het succes ervan is immers niet meer te stuiten en meer en meer aficionados vinden de weg naar de bioscoop.

Het begon allemaal eind 2006 toen Peter Gelb, de grote baas van de Met, het lumineuze idee kreeg de zaterdagnamiddagvertoning van Mozarts ‘Zauberflöte’ via satelliet te ‘streamen’ naar bioscoopzalen in Noord-Amerika, Japan, Groot-Brittannië en verschillende Europese landen waaronder ook België. De grootste bioscoopketen hier te lande was er dus als de kippen bij indertijd. In de jaren daarna kwamen er nog meer dan 700 locaties bij in ondermeer Azië en Australië. In alle landen samen steeg de verkoop van tickets in 2009 naar 1,1 miljoen. De 8 vertoningen verleden jaar trokken zo meer publiek dan het hele seizoen in de Met zelf. Ondertussen is ook de San Francisco Opera op de kar gesprongen en ongetwijfeld zullen andere operahuizen volgen.

Het is dan ook een ‘verleidelijke’ techniek. Meer dan de TV-regie en een snelle internetverbinding zijn er niet nodig. De cinemazalen hebben immers alles al in huis voor de projectie. De accommodatie is super: anatomisch gevormde rugleuningen precies onder de juiste kijkhoek, brede armsteunen en business class beenruimte. Tel daar nog een portie popcorn (enkel knabbelen tijdens luide passages!) en een frisdrank bij en de avond kan niet meer stuk. Bovendien was de bioscoopuitbater zo vriendelijk een glaasje cava (niet meenemen in de zaal!) en broodjes tijdens de pauze te serveren.

De vertoning zelf heeft alle kenmerken van een TV-uitzending: close-ups en veelvuldige beeldwisselingen zorgen voor variatie en verdrijven mogelijk opkomende verveling. Het beeld is van hoge kwaliteit en definitie, zeer detailrijk, vloeiend en zonder de minste storingen. Het geluid is evenzeer superieur, ‘multi-channel’ en gebruikt ‘close miking’ zodat de klank van kortbij lijkt te komen bij close-ups en van verderaf bij bredere beelduitsneden van bijvoorbeeld duetten of koorzangen. Net zoals bij de gewone opera gaat de tekst (het zogenaamde ‘libretto’ in operatermen) mee via ondertitels in het beeld zelf. Bij een ‘echte’ opera staat de tekst boven of langszij het podium. Beneden is daar geen plaats voor omdat daar het orkest in een soort grote bak zit, vergelijkbaar met een zwembad maar dan zonder water.

Tot zover is alles pico bello ware het niet dat er toch enkele verschillen met de gewone opera opvallen. Dikwijls zijn die terug te brengen tot typisch Amerikaanse toestanden: zo was het geluidsniveau duidelijk te hoog en waren er af en toe onderbrekingen met bijzonder oppervlakkige interviews of publiciteit voor diverse sponsors. Ook ontbreekt soms het totaalbeeld van de scène. Aan de te hoge geluidssterkte kan de operator iets doen en de regie in de Met kan af en toe eens een totaalshot lanceren. Hét grote mankement is echter het ontbreken van diepte in het beeld en geluid. Een filmscherm is per definitie plat en luidsprekers staan vast opgesteld. Diepte (3D) is nog niet voor vandaag of morgen alhoewel de industrie al jaren experimenteert met speciale brilletjes (polaroid) en beeldtechnieken (scheiding van onderwerp en achtergrond middels minuscule bewegingen). Wat er ook op stapel moge staan, een operavertoning is niet te kopiëren en maar goed ook.

Toch kan de opera wat leren van de cinemaversie. Het publiek profiteert van ticketprijzen die soms tot 10 keer lager liggen. Een kleine rondgang langs de websites van opera-aanbieders in de ons omringende landen maakt al gauw duidelijk dat de Belgische bioscopen de laagste prijzen hanteren: gemiddeld 18 € versus 30 €. Opera in de cinema is zijn geld dus dubbel en dik waard. Ook is er van het elitair karakter van opera niets te merken in de cinemazaal. Het is een gezellige bende die zich zonder vooroordelen op een beschaafde, luchtig culturele manier amuseert waarna iedereen tevreden huiswaarts keert en alvast uitkijkt naar de volgende vertoning. Zo is opera in de cinema een prima uitbreiding op de gewone opera en binnenkort even vanzelfsprekend als een filmpje meepikken.

4 dagen in Berlijn


klik voor foto's van Berlijn

Het makkelijkst om in Berlijn te raken, is per auto: 7 uur sjezen door de nacht met behulp van een gesofisticeerde GPS, langs ellenlange rijen vrachtwagens met een tussenstop in Marienborn, de voormalige Duits-Duitse grens. De hele grenscontrole-infrastructuur is er bewaard en geeft een voorsmaakje van de veelbewogen geschiedenis van Duitsland.

Een stevig ontbijt in Spandau – ga naar de Barfly in Spandau – en dan verder naar Pension Am weissen See waar Frau Bongardt ons met luid enthousiasme ontvangt. We kunnen vrij kamers kiezen wegens enige gasten. Herr Bongardt verwelkomt ons nog eens uitgebreid met instructies voor vervoer naar de stad en enig gefoeter op de criminaliteit (voornamelijk graffiti en hondenpoep). Hetzelfde verhaaltje van overal …

De tramverbinding loopt vlot en snel en voor we het weten staan we op de Alexanderplatz: een immens plein met de opvallende televisietoren en daartegenover de kantoren van oa. de Berliner Zeitung. Buslijn 100 is de goedkoopste sightseeing bus en rijdt langs de Bebelplatz (opera, univ) over de beroemde Unter den Linden, de Brandenburger Tor en de Siegessäule in de Tiergarten. Buslijn 200 in de omgekeerde richting doet de Philharmonie aan en de Postdamer Platz. De eerste indruk is er een van weidse uitgestrektheid met veel groen, statige lanen geflankeerd door grote bomen, geen echte hoogbouw en – keurig gescheiden – (neo)klassieke en hypermoderne hi-tech architectuur. Alles is even netjes en proper, praktisch georganiseerd; het verkeer is relaxed met voorkómende en voorzichtige autobestuurders. Tegelijkertijd hangt er een afstandelijke sfeer en een zeker onbehagen in de lucht, helemaal anders dan Londen, Parijs of zelfs Moskou.

Rond de Kollwitzplatz in het Prenzlauerberg district wemelt het van de restaurantjes. ‘High pressure’ Lise van de Bangin bedient ons met flair en grapjes. Het eten in Berlijn is niet duur en over het algemeen te doen maar daarover later meer.

‘s Anderendaags brengt berlinonbike.de ons per fiets langs de Muur. De begeleider is een jonge opvoeder die in 1989 13 jaar was en vlak achter de Muur woonde aan de oostkant. We staan dikwijls perplex van hoe het zover kon komen en hoe het mogelijk was de bevolking psychologisch zo te beïnvloeden dat ze het niet aandurfden naar het Westen over te lopen. De Muur begon met een simpele streep witte verf over de straat met twee Russische soldaten erachter en groeide tot een monsterlijke contraptie van 150 km lang met de meest ingewikkelde constructies om mensen te verhinderen naar het Westen te ontsnappen. De Bornholmerstrasse maakt diepe indruk door de banaliteit van de omgeving: nu een verwaarloosd parkeerterrein waarop toen grenswachters auto’s controleerden met op de achtergrond appartementenblokken waar voornamelijk partijgetrouwen woonden. Hier ontstond in november 1989 het eerste ‘gat’ in de muur na de wereldwijd uitgezonden persconferentie waarin Günter Schabowski, een niet zo hoge ambtenaar van het Politburo, aankondigde dat iedereen naar het Westen kon. Ook de familie van onze gids ging een kijkje nemen, weliswaar pas in december omdat ze de zaak niet helemaal vertrouwden.

De fietstocht eindigt – op speciaal verzoek – bij het nieuwe Hauptbahnhof (vroeger Lehrter Bahnhof): een gigantische glazen constructie die de hele buurt domineert. Hier ontstaat een Europese hub om met hogesnelheidstreinen van West naar Oost en omgekeerd te sporen. Achteraf is de koude bietensoep en chocoladecake met vanille een lekkere hap in de Pasternak. Roeskieje food is het beste idee om in Berlijn deftig te eten.

Een korte autorit – quasi geen verkeer in de stad en parkeerplaatsen zat – brengt ons naar de Bebelplatz. Zelf dacht ik een bezoek aan Berlijn te beginnen met een soort pelgrimstocht naar de plaats waar de nazi’s boeken verbrandden. Dat was notabene pal tegenover de rechtsfaculteit. Door een dik matglas in de grond zijn lege bibliotheekrekken zichtbaar die ogenschijnlijk in een mist verdwijnen. De meeste toeristen wandelen er achteloos over maar zelf ben ik erg onder de indruk.

‘s Avonds bemachtigen we twee ticketjes voor de Bigger Bang toer van de Rolling Stones in het Olympiastadion. Dat ziet er aan de buitenkant niet bijzonder groot uit maar eenmaal binnen blijkt het in de diepte te verdwijnen met het podium beneden rechts in de verte. Toch is de hele bedoening goed zichtbaar. Het decor ziet eruit als een Guggenheimachtige appartementenblok met links en rechts glooiende stroken blauw met daartussenin zitplaatsen voor wel 500 ‘claqueurs’ (vroeger waren dat betaalde concertbezoekers die moesten klappen als het stuk wat tegenviel). Daartussenin staat een reusachtig videoscherm waar straks een complete televisieploeg het concert op projecteert. Elke grijns van Keith Richards en de smoelentrekkerij van ‘rubber face’ Jagger is haarscherp zichtbaar.

De Stones vliegen er direct in met ‘Jumpin’ Jack Flash’ en gaan zo door tot en met ‘Satisfaction’, ‘Let’s spend the night together’, ‘Paint it black’ over ‘Angie’, ‘Sympathy for the devil’ (weliswaar zonder de zinsnede ‘Every cop is a criminal’), ‘Honky Tonk Woman’, ‘Brown Sugar’ en meer van hun fraaie best-of-the-best hits. Het kan niet op en het hele stadion veert joelend en klappend recht. Alleen Richards loopt zichtbaar op zijn laatste beentjes, speelt bijwijlen vals en de twee nummers die hij ten beste geeft, klinken meer als kattegejank. Jagger en de anderen redden de show met weer een paar hits en technische hoogstandjes waarbij het podium plots begint te zweven recht door het hilarische publiek. We geraken zonder noemenswaardige vertraging terug Am weissen See.

‘s Anderendaags koopjesdag alhoewel er een flinke hap uit ons budget ging gisteren voor de Stonestickets. De Potzdamerplatz met het Sonycenter en de Ritz-Carlton vlakbij: een opstootje wegens vermeend naar buiten stappen van Mick Jagger. Zelf zijn we even later net te laat om de artiest van kortbij te zien. Een beetje verder bléren luidsprekers op bussen en aanhangwagens van de zoveelse ‘love parade’. Het is de bedoeling dat de toeschouwer die er zin in heeft, achter zo een geval gaat aanlopen. Later op de avond komt iedereen bijeen rond de Siegessaule op de Sterne zo genoemd wegens de vele radiale lanen die erop uitkomen.

Vroeg op de avond proberen we het enige klassiek concert bij te wonen in de buurt maar het blijkt dat het zaaltje van de Humboldt univ te klein is en dat het orkest buiten heeft postgevat. Dat doet ons besluiten in de plaats een hap gaan te eten in de Pasternak alwaar we met onze reisgenoten enige pret maken met het ter plekke uitvinden van Duitse woorden zoals bijvoorbeeld ‘Eindränglich’ om aan te geven hoe van bovenuit door te dringen in een lamsstoofpotje.

Zondag – na een nogal formeel afscheid door Herr Bongardt – geraken we aan de Villa Wannsee waar de nazis indertijd de ‘Endlösung’ uitdokterden. Het is beangstigend hoe het discours van het VB (een extreem rechtse partij hier te lande) overeenkomt met het omfloerste taalgebruik van de nazis. ‘Abgeschoben’ is de uitdrukking, niet uitgemoord of vernietigd maar ‘abgeschoben’.

De tentoonstelling in de villa is uitgebalanceerd, helder en duidelijk zonder geweeklaag of roep om wraak: alleen maar controleerbare cijfers en feiten, goed gedocumenteerd en ter zake op, een uiterst wetenschappelijke geschiedschrijving gebaseerd. De opstelling en presentatie is van dezelfde hoge kwaliteit en stelt de bezoeker in staat zich op relatief korte tijd een goed idee te vormen van de werkwijze en omvang van de volkerenmoord. We komen allemaal nogal stil naar buiten en besluiten de catalogus, die de hele tentoonstelling bevat, aan te schaffen.

Slot ‘Sans Souci’ in Potsdam is de laatste halte. Het doet goed in de klassieke tuinen rond te lopen en zo de ellende in de Villa Wannsee van ons af te schudden.

zesde dag in Cuba: Trinidad

Stipt op tijd staat de taxi klaar en eenmaal in de Viazul busterminal verloopt alles gesmeerd op het verlies van m’n petje na maar allicht vinden we dat terug bij Luis. Op de bus zitten drie nietsvemoedende Amsterdammers commentaar te geven op mijn super handig Petzl hoofdlampje: ‘ut lichie fan de bèkpèkkers’. Na een tijdje ontpoppen ze zich als oeverloze zeveraars zonder aandacht voor de omgeving tenzij toen de bus over een paar honden reed (grote hilariteit bij de Nederlanders). Triestig.

Het is 335 km van Habana tot Trinidad dat we zonder veel problemen bereiken behalve in Cienfiegos waar iemand probeert onze plaats in te pikken maar met wat gereclameer in het Nederlands is dat gauw geregeld.

Trinidad is heel toeristisch maar tegelijkertijd authentiek en mooi geconserveerd (Unesco werelderfgoed). Het Museo Romantico heeft niet alleen prachtige gebruiksvoorwerpen uit de koloniale tijd maar levert door de ramen weidse vergezichten op. Een beetje verder noordwaarts, de heuvel op naar een vervallen kerk, is het uitzicht nog mooier met als bijkomend voordeel de absolute afwezigheid van toeristen, behalve wijzelf dan.

foto’s in de galerie

vijfde dag in Cuba: trip naar Viñales, Buena Vista Social Club in de Nacional

De toeristenbus naar Viñales laat op zich wachten maar de mooi gerestaureerde Plaza de Armas met z’n rondliggende sjieke hotels en cafés maken veel goed. Een tasje Cubaanse koffie tussen de laatste feestvierders, de zon die opkomt en luid kwetterende vogels in de bomen maken ons helemaal wakker.

In de bus krijgen we een intelligente uitleg, in perfect Engels en Spaans, over het landschap (veel toegepaste milieuzorg), het nummerplatensysteem (toeristen, ambtenaren en particulieren en het institutionaliseren van autostop middels een systeem van inspecteurs langs de autostrades), de industrie (voornamelijk pharmaceutische toepassingen uit suikerriet) en de diverse geplande rondleidingen (sigarenfabriek, ‘mojotes’ van binnen en van buiten en een grote muurschildering).

De ‘autopista‘ is een goed onderhouden autosnelweg die speciaal breder is gemaakt om (leger)vliegtuigen te laten landen en opstijgen. Er is weinig verkeer en er heerst een zekere laissez-faire: om in de andere richting te gaan rijden volstaat het in de middenberm een gat te vinden om door te geraken. De op- en afritten zijn dikwijls niet meer dan een simpel weggetje naar diverse bestemmingen (resto, camping of een paar huisjes). Iedereen is relaxed en gevaarlijke toestanden komen we niet tegen.

Eerste stop is een sigarenfabriek waar het helaas weer verboden is foto’s te maken. Het ruikt er lekker, de zon priemt fel door kleine openingen in het dak waardoor het lijkt of er willekeurige spots schijnen door de stoffige lucht binnenin. Aan lange tafels zitten meestal jonge vrouwen die met een verbazingwekkende vingervlugheid lappen tabaksbladeren snijden, samenrollen en lijmen in diverse formaten. Ze kunnen ongeveer 150 tot 200 sigaren per dag produceren. Elke fabriek kan elk merk maken: Cohibas, Montecristos en Partagas zijn de bekendste. Met een curieuze pneumatische machine test een specialist elke sigaar op ‘trek’. Als die niet tussen welbepaalde waarden valt – de roker moet te hard trekken of er komt integendeel teveel lucht mee – dan gaat de sigaar terug en haalt de maakster ze weer uiteen om ze opnieuw te rollen. Alle sigaren komen vervolgens onder het wakend oog van een keurder die ze per kleur en grootte sorteert. Vervolgens gaan de bandjes er rond en stapelen ijverige werksters de sigaren op een nauwkeurig voorgeschreven manier in de doos.

Een paar tips: koop een minder bekend merk omdat namaak veelal bij de bekendste merken voorkomt. Een echte sigaar is te herkennen aan de tip. Die heeft een goed herkenbare drieledige verlijming rondom die ontbreekt bij de namaak. Ook het binnenste veraadt vervalsingen. De doorsnede aan het uiteinde moet mooi gelijkmatig zijn en vooral fijn van structuur. De namaak is van binnen ruw en ongelijkmatig. Elke doos heeft ook een echtheids- en takszegel maar die zijn makkelijk te kopiëren. Een typische eigenschap die bij de namaak ontbreekt of onbeholpen is uitgevoerd, is de kleine halvemaanvormige uitsparing in een hoek van het cederhouten tussenschotje dat de verschillende lagen sigaren van elkaar scheidt. Voor het overige geldt zoals bij alle namaak: als het te mooi is om waar te zijn, is het ook te mooi om waar te zijn.

De Viñales is een merkwaardig landschap zoals er maar twee in de hele wereld zijn. Vanuit de hoogte lijken het enorme rotsblokken in een voor de rest volkomen vlak landschap. Wetenschappers zijn er nog niet helemaal aan uit maar waarschijnlijk zijn ze ontstaan doordat zachtere delen weg erodeerden en de hardere blokken overbleven. Binnenin de ‘mojotes‘ zijn grotten uitgesleten waar we te voet en per bootje een tochtje maakten. Niet echt indrukwekkend.

Fidel vroeg een bevriend schilder om een reusachtig schilderij te maken met daarop de geologische geschiedenis van Cuba. Het gigantisch geval moest toeristen aantrekken en zo de economie van de streek aanzwengelen. Dat lukt perfect want de ene toeristenbus na de andere zet grote groepen kijklustigen af die zich vervolgens op de ‘mojitos’ – een drankje met rum, suiker en munt – storten en in een verderop gelegen restaurant een simpele doch voedzame maaltijd nuttigen.

Door de suikerrietvelden gaat het terug naar de ‘autopista’ voor la Habana. De begeleider probeert me nog warm te maken voor een tochtje per vliegtuig naar het zuiden maar toen ik naar het type vliegtuig vroeg en ze Tupoljevs bleken te bezigen, was m’n goesting over. “They fly OK, look at me, I’m still alive”. De vraag is maar voor hoelang …

‘s Avonds duiken we lichtelijk gehaast in een oude Lada om ons naar de Nacional te laten brengen voor een optreden van de Buena Vista Social Club, althans van de vier nog overlevende bandleden. De taxi is zo illegaal als maar kan en rijdt regelrecht de avenida Italia in, de enige straat in la Habana die de Rough Guide als gevaarlijk aanduidt. De schrik slaat me lichtelijk om het hart en ik haal m’n meest dreigende Russisch boven om indruk te maken op de jonge snaak achter het stuur. Veel succes heb ik niet maar plots stopt de man en wijst met een brede grijns naar een hotel dat in de verte inderdaad op de Nacional lijkt. We maken dat we wegkomen en bemachtigen even verderop een taxi die keurig met de meter aan ons tot bij de echte Nacional brengt. Het zal de enige taxi tijdens ons heel verblijf zijn die volgens het boekje rijdt. Enig contrast is Cuba niet vreemd.

In de Nacional zit een bont gezelschap bij elkaar: rijke toeristen, sigaren rokende madammen in soirée en heren in smoking aan aparte tafeltjes, rijkelijk overladen met luxueus eten. Daartussen laveren pinguins om iedereen op haar/zijn wenken te bedienen. Sigarenrook kringelt door de gekoelde lucht, iedereen is goedgezind of in een romantische bui en een ‘maître de’ kondigt de Buena Vista Social Club aan. Die steken gelijk stevig van wal met fantastisch goed uitgevoerde salsa, son en boleros. Dames van een zekere leeftijd beginnen spontaan te dansen vooraan totdat een professioneel stel overneemt om op de meest zwierige manier ingewikkelde danspassen ten beste te geven. Een lust voor het oog en oor ware het niet dat de airco recht op ons blaast en we na een tijdje de vlucht nemen naar de warmere zijkant. Later schaf ik me een paar cd’s aan met nummers van Francisco Repilado alias Compay Segundo (letterlijk “maatje nummer twee”) waar de bandleden prominent op figureren. Magnifieke muziek met reminiscenties aan het slaveneiland Gorée in Sénégal. Achteraf kan ik thuis vergelijken met originele ritmes van de Peul uit Sénégal en het verband is overduidelijk. Alles bij elkaar een geslaagde maar erg toeristisch getinte dag.

foto’s in de galerie

vierde dag in Habana Cuba: Belles Artes, Hemingway

Na een verkwikkende nachtrust zonder lawaai, uitlaatgassen en muggen met een trike (soort fiets) naar de Nacional voor een uitgebreid ontbijt, dit keer meer op z’n Italiaans met diverse pasta’s, expresso en kazen. ‘t Smaakte weer volop, vooral de grote hoeveelheden vers fruitsap.

Precies om 10 uur staan we aan de Belles Artes na weer een helse rit met het gele gevaar. Het museum voor moderne kunst is een luchtig gebouw met een magnifieke verzameling kunst vanaf ongeveer 1925 tot nu. Elke kunststroming is vertegenwoordigd van, om maar iets te noemen, het pointillisme tot arte povera over de pop art en het expressionisme. Het is een absolute aanrader: elk stuk mag er zijn en is zonder uitzondering van hoge kwaliteit, professioneel tentoongesteld en de Cubaanse meesters zijn perfect representatief voor gelijk welke periode in de moderne Westerse kunstgeschiedenis. We blijven dan ook uren hangen in de Belles Artes.

Na een korte siësta bij Fefita proberen we nog een half uur voor sluitinggstijd tot bij het buitenverblijf van Hemingway te geraken. ‘t Kost ons naar Cubaanse normen een fortuin om de 15 kilometer per taxi te overbuggen maar de man doet zijn best om door de overvolle straten te laveren. Het huis zelf van Ernest is dringend aan restauratie toe maar de omliggende gebouwen zijn al helemaal in hun oorspronkelijke staat hersteld: een bungalow vol boeken, opgezette dieren, een hifi-installatie en bureau om aan te schijven. Een beetje verderop heeft hij een toren laten bouwen om zijn jachtgerief in te bewaren. Op de bovenste verdieping staat een telescoop, chaise longue en de ondertussen onvermijdelijke boeken en schrijfgerief. Het vereist nogal wat kleingeld om overal foto’s te maken en wat verder door te dringen in de kamers. Iedereen verdient hier wat bij op haar/zijn manier. Snoepjes doen ook soms wonderen.

Op de terugweg gebruikt de taxichauffeur een trukje om de meter aan en af te zetten en zo de prijs van de rit te drukken (niet voor ons maar voor hem). Hij zet de motor gewoon af en laat de auto op zijn eigen kinetische energie voortbollen. Gevaarlijk voor de passagiers en slijtig voor het vehikel maar het werkt wel.

Eenmaal terug aan de Capitolio, stond er een compleet symfonieorkest te spelen op de stoep aan het koloniale hotel Inglaterra. Ze speelden de Sousa op een hogelijk swingende en professionele manier.

Een beetje verder tuinden we bijna in een wel heel flauwe afzetterij: in een winkeltje aan de straatkant gaat de ene voor de prijslijst staan terwijl de andere dubbel aanrekent. Een paar straffe vloeken, weliswaar in het Nederlands, en de lichtelijk verbijstererde winkelmadam gaf het teveel betaalde gelijk terug. Een beetje verder in een ‘mercado’ aan de Plaza Christo kost alles maar de helft en rekenen ze correct.

Toch was ik wat beduusd maar na een korte siësta en enige reorganisatie van het beddegoed – het onderlaken lag averechts waardoor we voortdurend uit het bed gleden -
komt alles weer goed.

Hilde is ondertussen naar de Cadecabank geweest om met de kredietkaart geld af te halen. Heel voordelig is dat niet, de bank betaalt eerst dollars waarna ze pas omrekenen naar CUC’s. Fidel is zo slim om 10 % belasting te heffen op dollartransacties. Tel daarbij de commissie van de bank en van de kredietkaartmaatschappij en het verschil loopt al gauw op tot 15 %. Beter is Euro rechtstreeks om te zetten in CUC’s.

‘s Avonds zijn we zo slim de locatie van hotel Isobel te checken waar morgenvroeg de bus naar Vinales vertrekt. Maar goed ook want in de Rough Guide staat misschien maar één drukfout: hotel Santa Isabel is verwisseld met hotel San Angelo op de Vieja. Opnieuw: de Isabel ligt aan de Plaza de Armas, niet op de Vieja.

Terug naar de Muralla voor een finale hamburger. Er zitten weer Russen maar deze keer met vrouw/lief annex kinderen en helemaal niet zo dronken.

foto’s in de galerie

derde dag in Cuba: Nacional, la Rampa, Necropolis, plaza Revolucion

De gele bollentaxis zijn een nieuwigheid, speciaal om toeristen snel te verplaatsen terwijl ze helemaal rondom vrij zicht hebben op de omgeving. In de praktijk zijn het levensgevaarlijke tuigen waar stof en uitlaatgassen vrijelijk toegang hebben. De open polyester constructie biedt geen enkele bescherming en een handvat is het enige om het evenwicht enigszins te bewaren. Toen de chauffeur plots stopte om te tanken, bleek dat onder het passagierszitje een plastieken tienliter benzinevat zat. ‘Apocalypse now’ is nooit veraf in dergelijk tuig. Spannend was het wel tegen 60 per uur, alleen de aankomst voor het sjieke hotel Nacional doe je niet met een ‘cocotaxi’ maar eerder per Merc met een diplomatiek vlaggetje.

Het ontbijt in de Nacional is super. Het is een reusachtig buffet met een oneindige variëteit aan spijs en drank: milkshakes, fruitsap, koffie, eitjes in alle mogelijke bereidingswijzen, toast, broodjes, charcuterie, koekjes, pasta, groenten, fruit … het kan niet op. Voor 13 CUC heeft een mens genoeg gegeten voor de rest van de dag.

In de lobby van het hotel lopen de vreemdste creaturen rond: een Eddy Wally-achtig figuur compleet met entourage, een Amerikaanse schrijver die ik meen te herkennen van een documentaire en – maar ik ben niet zeker – ontsnapte gangster. Slim idee om naar Cuba te vluchten, de US en Cuba hebben niks met elkaar te maken.

Hotel Nacional organiseert een concert zaterdagavond met de Buena Vista Social Club, weliswaar zonder Compay Segundo en Ibrahim Ferrer ‘who have left the building’. We reserveren twee plaatsen maar zonder bijbehorend diner.

Vlakbij de Nacional begint de Rampa, een lange brede laan van een paar kilometer tot aan het Necropolis. Prachtige cinemazalen wisselen af met groene ‘avenidos’ dwars op de Rampa. Het is een verademing tegenover de oude stad door de rust en ruimte. De Coppelia neemt een hele blok in met de verkoop van ijscreme. Het vliegende schotelachtig gebouw is de favoriete hangout van de jeugd in de Vedado-omtrek. Even verderop hangt een groot spandoek op het hoofdkwartier van de Cubaanse toeristische dienst ‘el Plan Bush’. Een Frans koppel is zo vriendelijk het te vertalen, het komt erop neer dat door het handhaven van het US-embargo de bevolking nog meer weerstand zal bieden en wel door het onderwijs te propageren als waarborg voor de toekomst. Dat het onderwijs hier op een hoog niveau staat, is goed te merken. ‘s Morgens en ‘s avonds zijn er overal studenten te zien in een typisch uniform. Ook heeft elke straat wel een school waar de leerlingen zichtbaar en hoorbaar aan het oefenen zijn.

Verderop de Rampa, langs de universiteitsbuurt, duikt het Necropolis op, een kerkhof tot nationaal monument verheven. Terwijl Hilde op zoek is naar water, zet er zich een oud dametje langs mij en begint omstandig haar neus te snuiten in haar vestje dat ze vervolgens weer aantrekt. Poco vies op zijn minst maar ik hou er een mooie foto aan over.

Het kerkhof is compleet ‘over the top’: exuberante engelenbeelden afgewisseld met bijna complete huizen met daaronder familiegraven. In een hoek van het kerkhof zijn een paar arbeiders bezig de kisten op te stoken die al meer dan twee jaar in gebruik zijn. Daarna gaan de resten van de overledenen in kleine betonnen houders en is er weer meer plaats op het kerkhof. Het is een beetje akelige vertoning maar op het eerste gezicht zie ik geen knoken of andere overblijfselen die ongewild mee in rook zouden opgaan. Helemaal aan de achterkant proberen we buiten te geraken om via een kortere weg de Plaza de la Revolucion te bereiken maar twee ambtenaren bewaken de achteruitgang en we moeten langs voor terug buiten. Een paar kilometer omweg door een beetje armoedige buurt waar toch overal opgewekte muziek uit de huisjes komt en er heerlijk etensgeuren aangewaaid komen.

De Plaza de la Revolucion is een enorme betonnen vlakte met als decor de immense afbeelding van Che op een flatgebouw. Daartegenover staat het gedenkteken voor Marti: een vijfkantige zuil van 139 meter hoog met onderaan een 17 meter hoog marmeren standbeeld van de revolutionaire dichter. De tentoonstellingszaal beneden is een en al luxe met muren vol mozaïeken, verkoelend marmer en airco. In de hypermoderne lift voorziet de liftbediende iedereen van een certificaat als bewijs van haar/zijn bezoek. Al bij al een vervelende job zo de hele dag in een lift ongeveer 100 meter per keer op en af sjeezen. Het uitzicht boven is zijn geld dubbel en dik waard: de Caraïbische zee op de achtergrond van het noorden tot het oosten met daarvoor Miramar, de Vedado en de oude stad en aan de andere kant de uitvalswegen naar het binnenland met links en rechts huizen, groen en verderop industrie.

Eenmaal terug beneden charteren we een gele bollentaxi ditmaal met een zwartharige schoonheid als chauffeuse. Ze ziet er bijzonder speedy uit met haar oranje zonnebril en gele bandana. Behendig manoevrerend scheert ze rakelings langs de auto’s terwijl ze luid lachend een praatje probeert te slaan. Grote verwondering wanneer er een bus van de Lijn opduikt waarop de Belgische bestemming nog staat aangeduid: Dendermonde. Steve Stevaert is hier geweest als minister van Mobiliteit en had zeker een paar bussen bij toen hij met Fidel gesproken heeft. Het is opvallend hoeveel Nederlandse bussen hier rondrijden onder andere eentje met Soestdijk als bestemming. Zo is het wel duidelijk van waar die komen.

Kort bezoekje aan de Muralla om te bekomen, siësta bij Fefita en Luis en terug naar de Obispo om een ticketje naar Trinidad te kopen. De toeristische dienst is druk doende en de ambtenaren van dienst wikkelen de administratieve rompslomp bijzonder chaotisch maar even opgewekt af. Na wat telefoontjes en heen-en-weer geschuif met papiertjes, draait een vriendelijke dame twee ticketjes naar buiten.

Op de terugweg ligt een huis waar Victor Hugo even verbleef. De Fransen hebben er een tentoonstelling in ondergebracht over het politieke leven van de beroemde schrijver. Er zitten nogal wat spotprenten tussen maar de teneur is de heftigheid waarmee hij het opnam voor de Cubanen.

Hamburger in de Muralla en vroeg naar bed wegens nog altijd poco verkouden en straf rood verbrand door de felle zon vandaag. In het halfdonker lijkt Luis sprekend op Paulie Walnuts van de Sopranos met zijn grijze ‘wings’ aan weerskanten van boven zijn oren tot aan zijn achterhoofd.

foto’s in de galerie