Van een koning, een koningin en een (vermeende) keukenmeid …

Uitgelicht

Handleiding: klik op een ‘thumbnail’ hierboven voor de volledige afbeelding. Gebruik de ‘terug-knop’ in uw ‘browser’ om terug te keren naar de blog. Dankjewel.

Tekst:
Camille Saint-Saëns’ opera Henry VIII [2] zag z’n eerste opvoering begin maart 1883. Die versie was een kanjer van bijna vier uur en het is deze uitvoering die nu furore maakt in de Muntschouwburg. Dat mochten we niet missen en maanden op voorhand pikten we nog een paar uitstekende plaatsen in. Zelfs onze vicepremier (FV) waren we voor, die zat nog een rij achter ons.

Terug naar de opera. In een notendop gaat het verhaal over de liefde tussen Henry VIII en de Engelse koningin Catherina met een manipulerende rivale als spelbreekster, Anna Boleyn [3]. Na heel wat jaloers heen-en-weer getrek gaan de twee dames eraan en muist Henry met een derde ervandoor.

De geschiedschrijving over Henry VIII is zo uitgebreid dat het weinig zin heeft daar nog iets aan toe te voegen maar de opera van  Camille Saint-Saëns – zoals opgevoerd in de Munt – is wel commentaar waard.

De opvoering deed me direct denken aan m’n kindertijd toen m’n ouders me – nog in korte broek! – meesleepten naar de opera in Aachen en Köln. In die tijd geneerden de producenten er zich niet voor om bij het begin van het stuk uit te leggen dat er wat kon mislukken bij de uitvoering: zieke zangers, uit elkaar vallende decors, krijsende vogels die het theater binnenvlogen of luid roepend publiek met afkeurende opmerkingen kwamen geregeld voor maar deerden niemand.

Deze opvoering had ook zo van die mankementen: Nora Gubisch (Anne de Boleyn) leek wel verkouden, de dansers deden hun best maar waren precies onhandige eindejaarsstudenten, het gigantische decor was erg monochroom en een onbehoorlijk rochelend publiek deed er nog een schep bovenop. Misschien lag de oorzaak bij de toepasselijke geurtjes die voortdurend de zaal in waaiden. De geur van kolen bijvoorbeeld verhoogde het bijna ondragelijke realisme toen een heuse locomotief het publiek dreigde te rammen.

Toch was de balans uiterst positief: het orkest en het koor lieten geen noot vallen, Marie-Adeline Henry schitterde als Catherine d’Aragon en een pikzwart, prachtig paard paradeerde over het podium zonder een misstap. Puik werk ook van de machinisten die enorme polyester beelden, reuzengrote, complexe  constructies en de locomotief vloeiend lieten verschuiven. Bij het slotapplaus schoven ze dan ook als eerste naar voor. Al die levendigheid zorgde voor hoogspanning en hield het publiek op de toppen van haar tenen.

Ook bemerkingswaardig waren de boventitels, perfect in sync en foutloos tweetalig. Chapeau/Hoed af! Hetzelfde geldt voor het stijlvol gedrukte programmaboek vol essays en afbeeldingen en een zeer leesbare synopsis, vergezeld van een apart werkje met het volledige libretto.

Kortom: probeer nog aan een kaartje te komen, zelfs vanuit de uil is het de moeite waard dit unieke spektakel mee te maken.

[1] https://monument.heritage.brussels/nl/buildings/33686
[2] https://en.wikipedia.org/wiki/Henry_VIII_(opera)
[3] https://nl.wikipedia.org/wiki/Anna_Boleyn

Zwierige Wieners in Köln …

Uitgelicht

Het was eeuwen geleden dat we nog eens een concert konden meepikken in Keulen. De Wiener Philharmoniker, ons allen bekend van het nieuwjaarsconcert in het Musikverein, de rechthoekige zaal in Wenen met – naar het schijnt – de beste akoestiek ter wereld.

De Wiener presenteerde een niet echt karakteristiek programma en m’n aanvankelijke vrees kwam al gauw uit: Janáček en Prokoviev konden er best wezen maar de vijfde van Shostakovich heeft – net als de overgrote deel van zijn werk – geen greintje zwierigheid in zich en wat de Wieners ook probeerden, hun aangeboren muzikale krullen konden ze niet verbergen.

Geen erg want de trefzekerheid, coherentie en transparantie van dit orkest is ongeëvenaard en dat was er aan te horen. Het daagde me dat zo een rotsvast klankbeeld een bovenmenselijk precies samenspel benodigt dat niet meer in microseconden valt te meten maar in nanoseconden – als het al meetbaar zou zijn – zo helder en duidelijk was elk instrument apart te horen terwijl het geheel over de volledige breedte van het podium  als één doortimmerd muzikaal monument klonk, met of zonder frivool Weens accent. Een rechtstaand minutenlang applaus bleef dan ook aanhouden.

In de namiddag hadden we de stad  bezocht en het was opvallend hoe het centrum maar ook de buitenwijken nog gebukt gaat onder de gevolgen van de miserie tijdens de afgelopen drie jaren: wanorde, rommeltjes hier en daar, meer bedelaars en gore figuren tussen vroeger onbestaande leegstand. Onze oosterburen zijn aan het ‘batteren’ om er weer bovenop te raken. Nu nog hun eens zo geroemde ‘Autobahnen’ herstellen en alles gaat hopelijk weer als vanouds. Curieus – of net niet – was dat de Russen verschwunden waren uit het stadsbeeld, meestal hebben ze een plaatsje vooraan in de concertzaal of zijn ze te horen aan de haltes van het openbaar vervoer.

Goed nieuws  – of meer een gerucht? – is dat de opknapwerken binnenin de opera in 2025 teneinde zouden zijn. Het heeft dan ongeveer vijftien jaar geduurd om de klus te klaren.

We kwamen door hectische toestanden aan de parking en onder de gietende regen met meer dan twee uur vertraging terug thuis. Niet vergeten voor volgende keer: parkeer buiten de stad en doe de rest met het uitstekende OV of plooifietsjes.

Handleiding: klik op een beeld voor grotere afbeelding. Gebruik de ‘terug-knop’ om terug te keren naar de blog.

Z33 presentaties

Lahuis, Lennart / Hydrologie. From Oceans to Clouds, 2023

Lahuis, Lennart / Hydrology. From Oceans to Clouds, 2023

In Hasselt (B) is Z33 zowat het enige museum dat overblijft om wat kunst te tonen waar een mens niet van in slaap valt of gillend wegloopt. Er is weinig traditioneel aan Z33, enkel de constatatie dat bezoek(st)ers van heinde en verre komen maar zeker niet van Hasselt. Er was tijdens de opening veel Hollands en Engels te horen in de bijzonder talrijk opgekomen hoop kunstliefhebbers. Hier en daar hoorde ik iemand grommelen dat “dat Engels gedoe niet aan hem besteed was”. Never mind …

Z33 Hasselt B - beau monde at presentation

Z33 Hasselt B – beau monde at presentation

We overschreden de standaard 45 tot 60 minuten voor een museumbezoek. De moeite dus en ik ga nog eens terug om op m’n gemak extra foto’s te maken. Later ook meer weetjes …

Niveau Zéro Atelier, Limpida Marvelous

Niveau Zéro Atelier, Limpida Marvelous

 

Enzo Mari design supreme in C-mine

Enzo Mari – nog tot 29 mei – in C-mine Genk, is een absolute aanrader. ‘t Is niet direct duidelijk of Mari nu een echt kunstenaar is of een designer van kunstige gebruiksvoorwerpen. De tentoonstelling en de talloze geschriften van hemzelf en anderen dichten hem in ieder geval een zeker kunstenaarschap toe.

Ongetwijfeld veelzijdig, op het filosofische af en met een waanzinnige gedrevenheid die allemaal terug te vinden zijn in de uitgebreide catalogus verkrijgbaar in het Italiaans en Engels.

Tip: de tentoonstelling heeft een strikte volgorde. Volg de pijlen (zelfs die zijn een ontwerp van Mari)!
Allen daarheen en neem uw tijd want er is daar in C-mine nog meer te doen.

 

Een tweedaagse tocht door NRW met klimaatgrootouders

Vertrekken doen we vanuit de carpool-parking in Lummen waar een ruime vertegenwoordiging van de grootoudersvoorhetklimaat.be uit Limburg de bus vanuit het Gentse vervoegt om vervolgens zacht zoevend door het vlakke landschap van Zuid-Limburg en Nordrhein-Westfalen (NRW) naar Oberhausen te sjezen.

John, onze hoogst aimabele reisleider, is de gelukkige bezitter van een onfeilbare zin voor timing en feeling voor de verzuchtingen van het heterogene gezelschap. Hij zorgt tevens voor gezond vegetarische eten onderweg maar bovenal voor korte en actuele aanwijzingen om het maximum uit onze reis te halen.

ingang Gazometer Oberhausen D

ingang Gasometer Oberhausen D

De Gasometer is een 117 meter hoge, stalen ton in de buurt van Oberhausen [1] die helemaal gerestaureerd is en dit keer dient als tentoonstellingsruimte met onze aarde als onderwerp. Een reusachtige wereldbol is het centrale stuk en hangt schijnbaar zwevend in het midden van een sterk verduisterde ruimte. Langs alle kanten zorgen precieze projecties voor representaties van de wijze waarop luchtstromen (wind), water (oceanische stromen) en tectonische verschuivingen ons milieu bepalen. Tegelijkertijd toont de enorme driedimensionele bol de menselijke invloed van luchtverkeer, scheepvaart en stedenvorming. Heel duidelijk is het smelten van het poolijs te zien en de uitdeinende woestijnvorming (droogte) in Afrika en Azië. 

Het geheel is een ingenieuze voorstelling aan de hand van gecombineerde, bewegende satellietbeelden en hoge resolutie foto’s van de aarde. Machtig op het verpletterende af, blijft de toeschouwer achter op zoek naar meer uitleg. 

Die is te vinden op de twee lager gelegen verdiepingen waar tientallen haarscherpe foto’s met helder en duidelijke teksten het verhaal vertellen van bijvoorbeeld een visser die verwezen naast zijn aangespoelde boot staat midden in een kurkdroge vlakte of de foto van een makak (een soort aap) die schijnbaar intelligent op een smartphone staat te kijken.

De aanvankelijk pessimistische invalshoek verandert langzaam in een pril begin van een meer optimistische visie. De mens kan het tij keren door immense inspanningen, onvoorstelbare kosten en niet te schatten moeite. Wanhoop en angst zijn niet de basis voor de redding van de aarde maar compleet anders denken en handelen samen met geavanceerde technieken in het bestrijden en terug goedmaken van milieuvervuiling.

Spectaculair is het dak op 110 m hoogte dat een panoramisch uitzicht biedt over de hele streek. Bezoeksters staan er in open lucht en dat is best spannend omdat de hele stalen constructie lichtjes beweegt in de wind.

uitzicht vanop Gazometer Oberhausen 110m

uitzicht vanop Gasometer Oberhausen 110m

De hele tocht vraagt ongeveer vier uren maximum om grondig te beleven. Aanvullend is een catalogus verkrijgbaar in het Duits en Engels. Ook verkrijgbaar in de online handel [2].

De tweede dag brengt ons via een omweg naar het uiteindelijk doel van de reis: bruinkoolwinningen.

Vroeg eruit en eerst naar het Landschafstpark Duisburg-Nord [3] waar de natuur haar gang kan gaan tussen de oude hoogovens. De klimmers in de groep trokken naar boven in de A-stack die haar bekendheid kreeg bij het grote publiek door de foto’s van Bernd en Hilla Becher [4]. Ook deze foto’s spreken voor zichzelf:

De site ziet er in de lente en zomer allicht heel anders uit door het gebladerte van de vele bomen en struiken die overal welig tieren. Ze zullen over tientallen jaren de metalen gewrochten helemaal overwoekeren.

Op naar het (voorlopig) laatste maar voornaamste doel van de hele trip. Bruinkoolwinningen zijn als snijwonden in het landschap overal verspreid in NRW. Het zijn tot 250 meter diepe putten waarin gigantische graafmachines onophoudelijk bruinkool afschrapen. Ze slokken hele dorpen, wegen en velden nietsontziend op.

RWE [5] is er nochtans van overtuigd op tijd te kunnen stoppen met de ontginning van fossiele brandstof maar bruinkool is zó goedkoop dat de verleiding toch te blijven graven moeilijk valt te weerstaan. De datum van stilleggen schuift telkens bijna onmerkbaar op terwijl PR-bureau’s en gulle uitkoopregelingen alle tegenstand wegmasseren.

Toch blijven bewoners en bezorgde burgers actie voeren zoals toen, na ons bezoek aan de bruinkoolwinning, een ruime delegatie Belgen het protest in het al ontruimde Keyenberg vervoegde. Liederen, toespraken en luid protest vergezelden een twee uur durende mars doorheen de desolate buurt.

Caveat: schrijver dezes deed het bezoek aan de Gasometer in omgekeerde volgorde, van boven naar beneden dus.
Handleiding: klik op een beeld voor grotere afbeelding. Gebruik de ‘terug-knop’ om terug te keren naar de blog.

linklijst:
[1] https://de.wikipedia.org/wiki/Gasometer_Oberhausen
[2] https://www.amazon.com.be/dp/3837523799/
[3] https://www.landschaftspark.de/
[4] https://www.newyorker.com/culture/photo-booth/what-bernd-and-hilla-becher-saw-in-the-remnants-of-industry
[5] https://nl.wikipedia.org/wiki/RWE_(energiebedrijf)

zomer 2022

tuin 2022Maai mei niet … En zo veranderde onze tuin in een ogenschijnlijke wildernis waarin van alle insecten en bloemen verschenen die we nooit eerder zagen. Maar er was nog meer leven in mei.

Eindelijk weer min of meer normaal buiten.

– 10/5 ELECTRO: Von Kraftwerk bis Techno TT in Kunstpalast Düsseldorf. Het ging over vrede en vrijheid (weet u nog?) link naar optreden een paar maanden na Woodstock

29/5 opera Aachen ‘A Midsummer Night’s Dream / Shakespeare / Peter Pears
Ingewikkelde affaires veroorzaakt door verstoppertje spelen en fout toegediende liefdesdrankjes.

31/5 Labiomista Genk
Labiomista was beter dan verwacht, blog zou moeten volgen maar cultuur is ontploft: veel te doen en moeilijk kiezen …

10/6 Bozar Wiener Nelsons

lopende:

Voor de eerste keer in m’n leven heb ik eens met een fotowedstrijd meegedaan. Ik had er vroeger wel van gehoord maar zag op tegen de moeite en de dikwijls hoge kosten.

Het is een selectie van negen zwart-witfoto’s gescand vanaf de originele negatieven*. De opnames dateren uit de jaren 80 van vorige eeuw en dienden ter illustratie van artikels in ‘De Nieuwsgierige Hasselaar’ [1], één van de vele stadskranten die toen overal te lande verschenen en broodnodige kritiek leverden op het beleid dat rücksichtslos geloofde in ongebreidelde hoogbouw zonder oog voor erfgoed of sociale gevolgen.

Hasselt, circa 1980: woonwagenbewoners, stadsmensen en stadmeubilair.

*Kodak Tri-X 135-36 ontwikkeld op 800 ISO met Agfa Rodinal
[1] http://denieuwsgierige.be

Brussel: een sympathiek rommeltje …

Nu we stilaan uit het twee jaar durende corona-gat kruipen en verwonderd opkijken, staat de wereld weer klaar om ons te trakteren op de meest verbazingwekkende kunstige creaties en sublieme opvoeringen ooit. Originele en uitvoerende kunstenaars hebben al die tijd onder restricties moeten leven maar vliegen er nu met veel gusto weer in. Wij ook ondanks de opvallende rommeligheid en improvisatie in de stad.

Op naar de Bozar dus voor twee schitterende evenementen: de veelbesproken (én bekritiseerde) tentoonstelling van Rinus Van de Velde zijn werk en een uitvoering door het Zehetmair kwartet van werken van Brahms, Webern en Sibelius.

Kranten, radio en TV hypen al wekenlang “Inner Travels”, de fantastische exploten uit het atelier van Rinus Van de Velde (Leuven, º1983). Het zijn tekeningen, keramiek, installaties en foto’s plus een ongeveer 15 minuten durende film die refereren naar bestaande (en tegelijk tentoongestelde werken) tezamen met filosofisch aandoende onderschriften en teksten die een imaginaire biografie van de kunstenaar lijken voor te stellen.

Praktisch: de tentoonstelling is nog open tot 15 mei. De bookshop was gesloten toen we vertrokken maar online is de gesigneerde versie van de catalogus nog verkrijgbaar, de ongesigneerde is uitverkocht. De genereuze catalogus is een absolute aanrader, zelfs zonder de tentoonstelling gezien te hebben. Er zitten bijvoorbeeld drie uitstekende prints bij van RVdV’s mooiste werk. [1]

Where clouds become sculptures and a dog talks philosophy, 2015

Where clouds become sculptures and a dog talks philosophy, 2015

Prop, Car, 2019

———————————————————————————————————

Een hapje eten in een van de vele etablissementen rond het kerkje onderaan de Kunstberg en terug naar de Bozar voor wat live muziek.
Het Zehetmair kwartet komt uit Oostenrijk en behoort ongetwijfeld tot de top. Dat was goed te horen in het eerste strijkkwartet van Brahms, heel romantisch en uitdrukkingsvol uitgevoerd en heerlijk om te horen door de hoge auditieve definitie en omvangrijke dynamiek van live samenspel.  Elk instrument was perfect te onderscheiden en waar ik meestal m’n ogen dicht doe voor meer concentratie, ging ik deze keer toch af en toe eens kijken naar de virtuoze muzikanten.

Webern zijn zes bagatellen (1911-13) bestaan uit niet meer dan enkele motieven met twee of drie noten  en duren alles bij elkaar maar drie en een halve minuut. Geconcentreerde verrassing als bij een onverwachte aanraking of het zien van een vallende ster. Het publiek bleef heel even verbijsterd achter.

Het strijkkwartet van Sibelius, opus 56 “Voces intimae”, heeft minder noten op haar zang door de ingetogenheid en enige somberte in het begin maar evolueert al vlug – na het trage midden – naar een iets vrolijker en sneller einde. Het is geenszins klassiek maar hoort bij de post-romantische periode aan het begin van vorige eeuw.

Zehetmair strijkkwartet Brussel Bozar 4 mei 2022

Zehetmair strijkkwartet Brussel Bozar 4 mei 2022

[1] https://hannibalbooks.be/

de Verbeke Foundation — deel 1

Geerts, Leo / Verknipte schrijvers, z.j.

Geerts, Leo / Verknipte schrijvers, z.j.

Mijn significante andere is bij Femma, de vroegere ‘Vrouwengilde’ en hun ledenblad belooft meer tijd en geluk te brengen voor vrouwen, mannen en iedereen daartussenin. Dit keer zat er een item in over de Verbeke Foundation [1], een openluchtmuseum waarvan de privé-eigenaars Geert Verbeke en Carla Lens stellen dat de strook grond even ten noorden van afrit 11 op de E34 in Kemzeke, de grootste collectie kunst in open lucht bevat in Europa.

Verbeke was de niet-onbemiddelde baas van een transportbedrijf. Dat verklaart wellicht zijn liefde voor machines en rollend materiaal dat her en der verspreid staat. Het loont de moeite het gigantische terrein eens te bekijken op de Google-kaart [2]. Verschillende massieve kunstwerken zijn er duidelijk te zien. Er doet ook een anekdote de ronde dat hij, toen hij in de Verenigde Staten was, een typisch houten huis te koop zag staan voor een prikje ($ 1000). Dat kon hij niet laten liggen en hij liet het minutieus afbreken om het vervolgens als kunstwerk te reconstrueren op zijn vroegere werkplek.

Eens aangekomen overschouwden we het enigszins verroeste en verwilderde uitzicht aan de ingang: een donkere tunnel door een aantal 90-voets containers met daarachter een overweldigend paradijs – buiten en binnen in loodsen en serres – van assemblages, collages en bio-kunst van gevestigde kunstenaars maar ook – en veelal – van jong ‘Sturm und Drang’ talent.

In een notendop: we hadden tijd te kort, misten de uitgebreide bookshop en heel wat goed verstopte kunst en we moesten vertrekken wegens mijn pijnlijke voeten en een immense ‘overload’ aan indrukken en esthetisch genot. Conclusie: neem een abonnement want terugkomen is een must. Deel twee van dit blogje volgt, zeker weten.

Christiaens, Benoit / El Santo Secreto, 2017-2018

Christiaens, Benoit / El Santo Secreto, 2017-2018

Opstaele, Raphael August / Phoenix, 1982-1984

Opstaele, Raphael August / Phoenix, 1982-1984

ART MACHT FREI / Happy Famous Artists, 2002

Happy Famous Artists / ART MACHT FREI, 2002

Van Hove, Eric / Dorigin, 2016

Van Hove, Eric / Dorigin, 2016

Art Orienté Objet / En Cas d’empoisonnement, 1993

Art Orienté Objet / En Cas d’empoisonnement, 1993

[1] alle info na de klik [opent in een nieuw venster]
[2] de Verbeke Foundation op de Google-kaart [opent in een nieuw venster]

van geesten in een grot

Vroeger, toen er nog wat leuks gebeurde, was het makkelijk een fait divers of andere merkwaardige toestand te vinden om er een blogje van te maken met een paar welgemikte foto’s erbij om het leven wat op te fleuren of simpelweg bij te houden wat een mens zoal kan meemaken. Nu lijkt het tijd om eens iets ongrijpbaars proberen te beschrijven en er nut uit te halen, dacht ik zo.

Er zitten geesten in mijn grot en nog geen klein beetje. Laatst kreeg ik een berichtje van een vriendin via één van de vele chatkanalen met de vraag of ik het niet meer zag zitten om het gesprekje verder te zetten terwijl de idee om het contact te verbreken niet eens in m’n hoofd was opgekomen. Omgekeerd leken mensen in het niets te verdwijnen omdat de conversatie om onduidelijke redenen langzaam uitpieterde.

Het fenomeen heet ‘ghosting’* en mijn antwoord erop is altijd hetzelfde: de wetenschap dat communicatie mogelijk is, is al voldoende. Het eigenlijk contact via chat of in het echt is dan een welgekomen en – zo blijkt nu – noodzakelijke bonus.

Dus, als een draadje plots stopt of een e-mailconversatie in het niets schijnt te eindigen, betekent dat helemaal niet dat dees of gene vriend/kennis u niet meer ziet zitten, zij/hij zit in haar/zijn grot en doet moeite eruit te komen, omgekeerd geldt hetzelfde.

En nog in verband met geesten: Jacques Derrida legt het uit in een gesprek met een geest [1] naar aanleiding van een bezoek aan de opera ‘Il Trionfo del Tempo e del Disinganno’ van G.F. Händel [2]. Een ander treffend voorbeeld is de NFT van de iconische Gucci geest waarvan het eigendomsrecht voor onwaarschijnlijk veel geld van de hand ging maar het nog altijd mogelijk is een kopie te kopen aan een minimumprijs van $ 8000,-. Voor iemand die het wil proberen, is het goed te weten dat de maximum betaalde aankoopsom $ 180.000,- was [3].

[1] magnifiek interview met een geest en meer van Derrida: Cinema and Its Ghosts: An Interview with Jacques Derrida [pdf opent in een nieuw venster]
[2] uitstekende opname: Händel: Il trionfo del Tempo e del Disinganno / Dessay, Natalie / Ann Hallenberg et al. / Emmanuelle Haïm: Le Concert d’Astrée [link naar Prestomusic – geen eigen belang]
[3] uit een oplage van 45 van de geest van Trevor Andrew aka Gucci Ghost (b. 1979; Nova Scotia, Canada) zijn er nog enkele te koop.

* op het internet is ‘ghosting’ het modern equivalent van iemand negeren, links laten liggen, ‘stomlopen’.